Badania wkraczają na nowy, kontrowersyjny grunt, jeśli chodzi o możliwości sondowania ludzkich umysłów i podsłuchiwania myśli. Pojawiają się poważne problemy etyczne związane z przyszłym wykorzystaniem odczytywania myśli.

Zespół wykorzystał obrazy mózgu o wysokiej rozdzielczości, aby określić wzorce aktywności przed przetłumaczeniem ich na znaczące myśli. Tym samym ujawnił, co dana osoba planowała zrobić w bliskiej przyszłości. Po raz pierwszy naukowcom udało się w ten sposób odczytać intencje.

- Stosując skaner, mogliśmy poszukać w mózgu tych informacji. To jak świecenie wokół latarką w poszukiwaniu napisu na ścianie - mówi John-Dylan Haynes z niemieckiego instytutu Maxa Plancka, który prowadził badania wraz z kolegami z University College w Londynie i Oxford University.

Badania opierają się na wcześniejszych pracach, podczas których obrazowanie mózgu zastosowano do identyfikacji charakterystycznej aktywności związanej z kłamstwem, gwałtownymi zachowaniami i uprzedzeniami rasowymi.

Najnowsze osiągnięcia ukazują, w jak ogromnym tempie rozwija się neurologia. Jeśli uda się udoskonalić czytanie w myślach, nawa technologia mogłaby wkrótce zostać zaadaptowana do wspomagania przesłuchań przestępców i terrorystów, a nawet wprowadzić nas w erę „Raportu mniejszości” (ukazaną w filmie science fiction Stevena Spielberga pod tym tytułem), gdzie na podstawie obciążającego badania mózgu wydaje się wyroki, zanim prawo zostanie złamane.

- Te techniki już powstają i potrzebujemy debaty na temat ich etycznych konsekwencji, abyśmy pewnego dnia nie zostali zaskoczeni i przytłoczeni możliwościami, jakie nam dają. Takie rzeczy pojawią się w najbliższych latach i naprawdę powinniśmy się na to przygotować - mówi profesor Haynes.

Jego zdaniem zastosowanie skanowania mózgu do oceny, czy ludzie mają zamiar popełnić przestępstwo, jest kontrowersyjnym zagadnieniem, z którym społeczeństwo powinno się zmierzyć już teraz. – Widzimy niebezpieczeństwo, że pewnego dnia stanie się to obowiązkowe, ale musimy mieć świadomość, że jeśli tego zabronimy, to także odbierzemy możliwość udowodnienia swojej niewinności osobom, które nie zamierzają popełniać przestępstw.

Podczas badań naukowcy prosili ochotników, by zdecydowali, czy dodać, czy też odjąć od siebie dwie liczby, które później pokazywano im na ekranie.

Zanim pojawiły się liczby, mózgi badanych zostały przeskanowane techniką funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. Następnie naukowcy zastosowali oprogramowanie wychwytujące subtelne różnice w aktywności mózgu, aby przewidzieć – z 70-procentową dokładnością – zamiary badanej osoby.

Badania wykazały oznaki aktywności niewielkiej części mózgu, zwanej przyśrodkową korą przedczołową (medial prefrontal cortex), która zmieniała się, gdy dana osoba zamierzała dodać lub odjąć od siebie liczby.

Ponieważ mózgi bardzo się od siebie różnią, naukowcy muszą wiedzieć, jak wygląda aktywność mózgu, gdy dana osoba o czymś myśli, by móc zinterpretować badanie. Trwają jednak prace nad wydedukowaniem, jakie wzory aktywności są związane z różnymi myślami.

Barbara Sahakian, profesor neuropsychologii z Cambridge University, mówi, że szybkie postępy neurologii zmusiły działających na tym polu naukowców do powołania pod koniec zeszłego roku własnego towarzystwa neuroetycznego, aby rozważyć konsekwencje ich badań.